Dit heb je vast weleens meegemaakt; een enthousiaste jongeman of dame spreekt je aan op straat en na een kort gesprekje sta je ineens ingeschreven voor weet ik veel wat of heb je je aan een of ander abonnement verbonden waar je eigenlijk ZERO behoefte aan had. Zelf vind ik het vaak erg moeilijk om ‘nee’ te zeggen, omdat ik zó graag beleefd en behulpzaam wil zijn. Zo hebben we allemaal weleens iets gedaan wat we eigenlijk liever niet wilden. Je had bijvoorbeeld helemaal niet zo’n zin om uit te gaan, maar deed het toch maar zodat je vrienden je gezellig vinden. Of iemand doet op een feestje te opdringerig en je voelt je er eigenlijk niet prettig bij. Misschien dringen je vrienden erg aan dat je toch eens drugs moet gaan uitproberen. Of het nou gaat om iets kleins of iets groots, dit artikel is voor iedereen die weleens last heeft van ‘the disease to please’.

Waarom?

Het is nou eenmaal makkelijker om ja te zeggen dan om nee te zeggen. Mensen zijn als groepsdieren bijna van nature inschikkelijk. Er wordt door sommige psychologen beweerd dat dit een evolutionaire basis heeft. Het was tijdens het jagen namelijk van overlevingsbelang je aan te passen aan de groep.  

Peer pressure

Een bekend fenomeen dat verband houdt met nee kunnen zeggen is peer pressure, of in het Nederlands; groepsdruk. Peer pressure wordt het sterkst geassocieerd met tieners. Mensen zijn in de adolescentie zeer vatbaar voor de normen en waarden van anderen, meer dan gedurende enige andere periode in het leven (Franken & van den Brink, 2009). Het is bijna typerend voor tieners dat ze gevoeliger zijn voor de invloeden van anderen, omdat ze graag bij een (sociale) groep willen horen. Mensen die van zichzelf assertief zijn en dus zonder veel moeite nee zeggen, zijn minder vatbaar voor peer pressure. Dit kan heel expliciet plaatsvinden, doordat leeftijdsgenoten bijvoorbeeld aandringen dat je iets doet (denk aan alcohol drinken, blowen of stelen) of je pesten als je niet meedoet (‘Je bent echt een bangerik/loser, iedereen doet het toch?’). Maar het kan ook heel subtiel zijn. Veel adolescenten doen dat wat de rest doet omdat ze niet ‘raar’ willen lijken, ze willen liever niet ‘the odd one out’ zijn. De bekendste oorzaken van verhoogde vatbaarheid voor dit soort sociale druk zijn: onzekerheid, gebrek aan zelfvertrouwen,  angst voor bepaalde individuen, gebrek aan sterke vriendschappen en sociale isolatie.

Druk ervaren hoeft natuurlijk niet altijd vanuit een groep te gebeuren. Een op een gebeurt dit ook vaak genoeg. Op seksueel gebied is moeite met nee zeggen ook zeker niet zeldzaam. Talloze mensen maken weleens een vorm van seksuele intimidatie mee. Mensen kunnen weleens vergeten dat de afwezigheid van een ‘nee’ betekent nog geen ‘ja’ en dat wie zwijgt, zeker NIET toestemt.

Hoe leer ik nee zeggen?

Denk eraan: It’s nothing personal! Je wijst niet de persoon zelf af maar diens verzoek. Niemand zal je haten als je op een respectvolle manier nee zegt (en als ze dat wel doen is het lekker hun probleem).

Neem de tijd om goed na te denken over een verzoek. Indien mogelijk kan je zeggen dat je er graag even over na wilt denken. Als je het goed overwogen hebt maak je immers meestal de beste keuze! Ik neem weleens allerlei extra verantwoordelijkheden op me, terwijl ik het eigenlijk al druk heb. Dit kan voor beide partijen vervelend uitpakken; jij bent helemaal gestrest met te veel te doen en de ander krijgt (misschien ook te laat) half werk geleverd.

Soms is het ongemakkelijk om nee te zeggen (denk aan een awkward vraag om een date). Dit hoeft niet mega ongemakkelijk te zijn, nee zeggen kan ook op een andere manier dan letterlijk het woord  (wat soms nogal bot over kan komen). Bijvoorbeeld ‘Ik vind je heel aardig, maar op een vriendschappelijke manier. Of in professionelere situaties ‘Ik denk dat iemand anders daar meer geschikt voor is’ of gewoon simpelweg ‘Ik heb het erg druk, sorry’.

Houd in gedachten dat vrienden die echt om je geven, het weinig zal boeien of je niet mee wilt doen.

Als het om een serieus structureel probleem gaat, kan je een assertiviteitstraining overwegen. Deze trainingen zijn speciaal voor mensen die het moeilijk vinden om nee te zeggen en grenzen te stellen, dit kan op sociaal, persoonlijk of professioneel gebied zijn. Je leert omgaan met lastige situaties en hoe je die het beste aan kan pakken.

It gets better; Oefening baart kunst. Op een gegeven moment wordt dat nee zeggen een fluitje van een cent!

Gelukkig zijn er ook genoeg dingen waar je geen nee tegen hoeft te zeggen! Zoals de aankomende kerst en nieuwjaarsfeestjes, leuke nieuwe ervaringen, natuurlijk de leuke activiteiten bij alcmaeon en most importantly, de pannenspaarzegels van de Albert Heijn!

 

Literatuur:

Franken, I., & Brink, W. van den (red.)(2009). Handboek verslaving.

Heb je zelf ook nog leuke ideeën voor een artikel of een bepaald onderwerp waar je graag wat over wilt lezen? Mail dat dan naar: redactiegeestig@alcmaeon.nl.