Toen mij gevraagd werd een stukje te schrijven met het thema buiten de lijntjes was ik opeens het spoor bijster. Waarover moet een stukje gaan dat binnen het thema buiten de lijntjes valt? Een e-mail aan de reactie van Geestig leverde weinig duidelijkheid: het mocht eigenlijk overal over gaan en het thema hoefde ook niet helemaal letterlijk te worden genomen. Je zou eigenlijk kunnen zeggen dat zelfs een thema wat buiten de lijntjes van het thema valt juist een goed thema zou zijn voor een thema als buiten de lijntjes. Vanuit die gedachte kun je eigenlijk alles schrijven. Hoe relaxt kan een thema zijn? Zonder dat ik het zelf doorhad zat ik blijkbaar al in de goede richting.

Binnen het onderwijs is het ook balanceren tussen binnen en buiten de lijnen. Wat mij in de afgelopen jaren als student en docent opviel is dat in het onderwijs er vaak binnen de lijntjes gewerkt wordt. Dat is makkelijk voor zowel studenten als docenten. Doe deze opdracht en voer deze op die precieze manier uit. De studenten weten precies wat ze moeten doen en de docenten precies wat ze moeten nakijken. Wijk hier vanaf en er ontstaat paniek: wanneer moeten we het afhebben? Uit hoeveel woorden moet het bestaan? Welke literatuur moeten we precies gebruiken? Zeg ons wat we moeten doen, zodat we controle ervaren over wat we moeten doen! Eenzelfde paniek die ik dus ervoer toen mij gevraagd werd een stukje te schrijven over dit thema. Kennelijk zit het diep ingebakken.

Iedere student en docent is uniek en al die studenten en docenten kunnen meer dan ze denken en wat ze nu doen. Daarom is uitdaging een mooi iets. De laatste tijd merk ik binnen ons docententeam een positieve trent op dat er meer van gestructureerde opdrachten wordt afgeweken. Dat zorgt voor meer uitdaging voor zowel studenten als docenten, maar ook voor meer vrijheid in denken en aanpak. In plaats van 6 kant-en-klare artikelen aan te leveren om een onderzoeksverslag over te schrijven kun je studenten ook vanaf het begin van het eerste jaar zelf artikelen op laten zoeken. Op die manier wordt het meer een eigen verslag en wordt er een groter beroep gedaan op interne motivatie, creativiteit en zelfredzaamheid.

De huidige focus op kleinschaliger onderwijs sluit mooi aan bij een ontwikkeling waarbij iedereen zijn eigen lijn kan ontwikkelen. Meer aandacht en tijd voor studenten en docenten geeft de mogelijkheid voor meer ruimte in aanpak en meer erkenning van individualiteit. Deze ontwikkeling juich ik enorm toe. Als ik een kudde eenzelfde richting op had willen sturen was ik wel schaapsherder geworden. Echte groei vindt plaats buiten de grenzen van de wei. Dus buiten de lijn is waar je moet zijn!

Pim Bruin
Docent psychologie op de Universiteit Utrecht en deze maand gastschrijver voor Geestig Magazine