Twee keer per maand schrijven Liza Krudde en Stefan Vermeent brieven naar elkaar over hun belevingen en wat hen bezighoudt.

Lieve Liza,

Ik heb met veel plezier gelezen over je eerste babystapjes in Ierland. Goed om te horen dat je je zo snel aanpast aan je nieuwe omgeving. Je kaartje uit Rome is helaas nooit bij me aangekomen. Ik verdenk ook de paus; we staan niet meer echt op goede voet sinds ik zijn uit de kluiten gewassen bijbelclubje heb verlaten.

Naast jouw brief van twee weken geleden stonden de afgelopen tijd nog meer tabs open met soortgelijke verhalen. Blogs met eerste ervaringen en foto’s van statige buitenlandse universiteiten en exotische natuur. Dit alle staat geopend op mijn laptop in het niet al te exotische Utrecht. Hoewel ik een jaar geleden zelf opzoek was naar potentiële bestemmingen, heb ik er op een bepaald moment toch van afgezien om voor een half jaar te vertrekken. Ik heb hier geen volledige verklaring voor, maar ik moet in ieder geval deels toegeven dat ik gewoon niet zo avontuurlijk ben als jij.

Ik zag laatst een vage bekende op Facebook mededelen dat hij eindelijk weer terug kon naar Zuid-Amerika, een werelddeel waar hij dus blijkbaar al vaker is geweest. De verplichte foto op Schiphol, geen terugreis geboekt, en hij zou het allemaal wel zien. Ik vind het altijd leuke berichten om te lezen, maar het blijft iets wat ik persoonlijk nooit zal kunnen begrijpen. Het is voor mij ondenkbaar dat je de drive kan hebben om alles wat je hier hebt opgebouwd achter te willen laten, om ergens aan de andere kant van de wereld planloos te gaan yolo’en tot je het zelf wel weer genoeg vindt. Ik ga dolgraag op vakantie, maar mijn neurotische ik heeft in zekere mate wel een planning nodig. Met andere woorden: grote veranderingen, ik ben er niet per se fan van.

Natuurlijk zijn er andere manier om te veranderen naast de ‘ik pak mijn spullen en vlieg voor vier maanden naar een plek waar je je douche moet laten opwarmen’-variant (malle Ieren). Dat zijn de grote, bewuste veranderingen. Daarnaast heb je natuurlijk de ontelbare, alledaagse veranderingen. Die zijn onvermijdelijk, maar gaan in de meeste gevallen zo geleidelijk en ongemerkt dat het best de moeite waard is om even bij stil te staan. Het hele leven is één lange reeks van veranderingen. Soms bewust, soms onbewust, soms zonder het besef dat je daadwerkelijk dingen betekenisvol aan het veranderen bent. Het was vijf jaar geleden onmogelijk om exact te voorspellen waar je nu mee bezig zou zijn, omdat er in de tussentijd ontzettend veel dingen veranderen waar niet op te anticiperen valt. Het grappige is dat je dat niet echt doorhebt doordat je alles van seconde tot seconde meemaakt.

Ik probeerde me laatst voor te stellen hoe een gesprek met mijn 17-jarige ‘ik’ zou verlopen. De Stefan die net van de middelbare school kwam en nog minder (!) wist dan dat ik nu doe. Ik deed echt mijn best, maar kwam al snel tot de conclusie dat dat verrassend onmogelijk is. Er bestaat zoiets als een Curse of Knowledge: het onvermogen om je voor te kunnen stellen dat andere mensen iets wat jij weet, zelf níet weten. Dit leidt doorgaans tot flinke communicatieproblemen tussen mensen. Voorbeelden zijn onder andere onleesbare handleidingen voor apparaten (“Hoe moeilijk kan het zijn, de rode knop twee seconden ingedrukt houden terwijl je met de vierkante knop de morse code seint voor ‘volume zachter’) en teksten van wetenschappers die net iets te lang in hun sub-sub-subdiscipline bezig zijn geweest (daar moet je na een bachelor Psychologie meer dan bekend mee zijn). Dit fenomeen is ontzettend hardnekkig en ik besefte me dat het niet alleen speelt in communicatie tussen verschillende mensen: het speelt ook als je hypothetische gesprekken gaat voeren met je vroegere zelf.

In vijf jaar kan veel gebeuren. In die periode heb ik veel keuzes gemaakt, bewust of onbewust, die mijn leven dusdanig hebben veranderd dat ik het toendertijd onmogelijk had kunnen voorspellen. Dit heeft niet alleen mijn externe wereld veranderd; ook mijn interne leefwereld moet radicaal zijn omgegooid. Zo voelt het niet, maar het is onvermijdelijk. Dat maakt het feitelijk onmogelijk om in ‘zijn’ hoofd te kruipen. Raar eigenlijk: het is hetzelfde hoofd. Ik zie het helemaal voor me: ik zou mij koffie aanbieden en raar opkijken dat ik mijn leven toen blijkbaar nog zonder deze brandstof leidde. Vervolgens zou ik enthousiast van wal zou steken over alles waar ik nu mee bezig ben (inclusief rare psychologische termen) en  die arme jongen zou geen flauw idee hebben waar ik het over heb.

Anyway, genoeg gedachte-experimenten: ik ga weer even verder met vlaggen in de aarde steken terwijl ik wacht op jouw volgende kattebel (ik weet dat er veel te doen is daar). Geniet vooral heel erg van je resterende maanden in Limerick. Eén laatste ding: kijk je temidden van alle grote veranderingen ook uit voor die geniepige kleine varianten? Straks zul je zien dat een Liza O’krudde helemaal niet zo goed gedijt in Utrecht, en dan ben je nog verder van huis.

Liefs,

Stefan

Liza’s brief gemist? Lees deze hier!