Een tentamenweek waarvoor je net wat later bent begonnen met leren dan handig is. Een scriptie die op tijd af moet, een grote opdracht op je werk. Eindexamens doen (die gelukkig net voorbij zijn). Moeilijkheden in de familie. Geldzorgen. Iedereen kent in zijn leven wel eens periodes van wat meer stress dan normaal. Maar wat heeft stress precies voor invloed op je gezondheid? En wanneer is het tijd om een stapje terug te doen en wat tijd te nemen voor ontspanning?

Dat stress schadelijk kan zijn voor de gezondheid is al langer bekend, maar hoe dit precies in zijn werk gaat is de afgelopen decennia onderwerp van veel wetenschappelijk onderzoek.

Via bepaalde systemen in de hersenen kunnen stressvolle situaties er via de hypothalamus voor zorgen dat er een verhoogde hormoonafgifte plaatsvindt, van onder andere het hormoon cortisol, ook wel bekend als ‘hét stresshormoon’. Waardoor het lichaam in een verhoogde activatie toestand terecht komt. Vervolgens komen de hersenen vanuit terugkoppeling vanuit het lichaam ook in een verhoogde activatie toestand (Webster-Marketon & Glaser, 2008). In tegenstelling tot wat sommige mensen denken over de effecten van stress, kunnen deze alerte toestand van de hersenen en verhoogde hormoonafgiftes op korte termijn voor positieve effecten zorgen, zoals een aanscherping van de zintuigfuncties en een verbetering van het geheugen (Kirbey et al., 2013). Daarnaast kan een verhoogde cortisol afgifte ervoor zorgen dat er meer energie kan worden vrijgemaakt in het lichaam – wat erg nuttig kan zijn in een bedreigende situatie. Bijvoorbeeld wanneer je in een vroeger leven als Tarzan of Jane door de jungle paradeerde en achterna werd gezeten door een krokodil. Of misschien wat reëler: wanneer er een inbreker in je huis is maar deze niet doorheeft dat jij thuis bent en je op zo’n moment zo snel en slim mogelijk moet zien te handelen.

Wanneer men echter langdurige stress ervaart, irreële of disfunctionele psychologische stress-reacties heeft, of er teveel opeenvolgende stressvolle gebeurtenissen plaatsvinden, kan dit zorgen voor uiteindelijke uitputting van het lichaam en zelfs leiden tot beschadiging van bepaalde hersenfuncties. Zo kan het zorgen voor een aantasting van het geheugen, omdat langdurig verhoogde cortisol levels de productie van nieuwe zenuwcellen in de hippocampus – het hersengebied verantwoordelijk voor geheugen – kunnen onderdrukken. En kan langdurige stress er daarnaast voor zorgen dat de verhoogde energie die er tijdens stress wordt vrijgemaakt, ten koste gaat van de energie die nodig is om ons immuunsysteen en andere mechanismen ins ons lichaam goed werkende te houden. Wat onder andere kan resulteren in een vertraagde wondheling, een verhoogde kans op infectieziekten, hart- en vaatziekten, obesitas en depressie (McEwen, 2004; Graham, Christian & Kiecolt-Glaser, 2006).

Máár: is hier iets aan te doen? Jazeker! Luister naar jezelf, naar je lichaam. Ervaar je veel spanning, ben je vaak uitgeput of doe je zaken met (te) veel tegenzin? Dan kan het zaak zijn een stapje terug te doen. Door enerzijds te proberen om stressfactoren te elimineren, en waar dit niet mogelijk is te werken aan de manier waarop je omgaat met stressfactoren. Zo kan het helpen om (op tijd) nee te leren zeggen. Prioriteiten te stellen. Stress te ontladen door middel van beweging of een lekkere vakantie. En blijkt dat ontspanningstechnieken als mindfulness zowel voor een betere coping als voor een terugdringing van de negatieve gezondheidseffecten die langdurige stress met zich meebrengt kan zorgen (Webster-Marketon & Glaser, 2008; Grossman et al., 2004). Waarbij je zoveel mogelijk in het hier en nu probeert te blijven leven. Daarnaast blijkt sociale steun een belangrijke factor te zijn die voor stressvermindering kan zorgen. Verklarend vanuit de afgifte van het oxytocinehormoon – het hormoon dat wordt geassocieerd met gevoelens van liefde en welzijn – wat vrij kan komen bij sociale interactie. Hierdoor kunnen cortisol levels dalen en ontstaat er een verhoogd kalmte gevoel en verlaagd angst gevoel tijdens stress (Heinrichs et al., 2003).

En last but not least: do what you love and love what you do. Dan ontstaat er bij voorbaat al minder stress in je leven 🙂

 

 

Referenties

Graham, J. E., Christian, L. M. & Kiecolt-Glaser, J. K. (2006). Stress, Age, and Immune Function: Toward a Lifespan Approach. Journal of Behavorial Medicine, 29(4), 389-400.

Grossman, P., Niemand, L., Schmidt, S. & Walach, H. (2004). Mindfulness-based stress reduction and health benefits: A meta-analysis. Journal of Psychosomatic Research, 57(1), 35-43.

Heinrichs, M., Baumgartner, T., Kirschbaum, C. & Ehlert, U. (2003). Social support and oxytocin interact to suppress cortisol and subjective responses to psychosocial stress. Biological Psychiatry, 54(12), 1389-1398.

Kirby, E. D., Muroy, S. E., Sun, W. G., Covarrubias, D., Leong, M. J., Barchas, L. A. & Kaufer, D. (2013). Acute stress enhances adult rat hippocampal neurogenesis and activation of newborn neurons via secreted astrocytic FGF2. University of California, Berkeley, United States.

Webster-Marketon, J. I. & Glaser, R. (2008). Stress hormones and immune function. Cellular Immunology, 252(1-2), 16-26.