Review

Op 2 juni 2013 arriveert Glenn Greenwald in Hong Kong om te ontmoeten met een bron die in bezit was van de meest geheime documenten van de Amerikaanse overheid. Deze documenten lieten zien hoe de NSA klant gegevens van bedrijven, onder welke Verizon en Yahoo! met een rechterlijk bevel verkreeg. Daarnaast vertoonde hoe meta data van Amerikaanse inwoners werd verzameld , wereldleiders werden afgeluisterd en meer. Het zou een onthulling zijn die een wereldwijd debat zou doen opwaaien over privacy schending, klokkenluiders en politieke leiders.

Introductie

In het boek van No place to hide: Edward Snowden, the NSA and the surveillance state vertelt Glenn Greenwald o.a. zijn eigen persoonlijke ervaring met Snowden, het proces van publiceren van NSA documenten en schade van surveillance. Het begint met een introductie waarin wordt beschreven hoe bespioneren door de Amerikaanse overheid tot stand is gekomen. Bespioneren door de overheid was al bekend in de geschiedenis van verschillende landen, maar versterkte erg in de Verenigde Staten na de gebeurtenissen op 11 september 2001.

Analyse

Na de introductie volgen er vijf hoofdstukken, die allen een aanzienlijk verschillende inhoud hebben. In het eerste hoofdstuk bespreekt Greenwald zijn eerste contact met Snowden. Hij kreeg op 1 december 2012 een e-mail van een anonieme bron die beweerde cruciale informatie te weten over de Amerikaanse NSA – de nationale veiligheidsdienst wiens functie het is om communicatie van vijandige staten af te luisteren en informatie te winnen. Greenwald kreeg als journalist regelmatig berichten van deze aard en gaf er niet veel aandacht aan. Echter, met de tijd bleek er meer achter deze bron te zitten.

In het tweede hoofdstuk spreekt Greenwald af met Snowden en wordt in details beschreven hoe de ontmoeting was en het proces van artikelen publiceren. De artikelen over de NSA documenten werden gepubliceerd in The Guardian. De redactie informeerde de NSA over hun intenties en dreigden het niet te publiceren. Wat mij het meest opviel was het volgende: de redactrice had tegen de NSA gezegd de artikelen te publiceren, tenzij er een concrete reden was om het niet te doen. De reactie hierop was vervolgens dat de redactrice geen ‘serieuze journalist’ was en The Guardian geen ‘serieuze krant’.

Maar wat hielden de NSA documenten exact in? In hoofdstuk drie zijn vele presentaties te zien die dienen om surveillance programma’s uit te leggen aan collega’s van NSA. Eén van deze programma’s is PRISM – een programma die data verzamelt van vele bedrijven en deze vervolgens opslaat in het NSA database, zie hier de slides. Het is een vrij technisch stuk dat aandacht vereist, maar er wordt regelmatig uitleg aangeboden door de auteur.

In het vierde en vijfde hoofdstuk wordt o.a. betoogd wat de schade van surveillance is. Er worden meerdere argumenten benoemd met concrete voorbeelden. Dit was voor mij het meest indrukwekkend stuk. Er kwamen argumenten naar voren waar ikzelf niet stil bij had gestaan. Een voorbeeld:

‘Onder het mom van ‘’terrorisme bestrijding’’ hebben inwoners hun fundamentele privacy recht moeten opgeven voor een methode die eerder dient voor diplomatiek bespioneren en controle. Want, claimen voorstanders van surveillance, als je een goede burger bent die loyaal is aan de president en zijn beleid, die niks doet om negatieve aandacht te genereren, heeft niks te vrezen. Dit is het geval in elke maatschappij: inwoners die geen weerstand bieden zijn zelden slachtoffer van onderdrukkende maatregelen en zullen vanuit hun perspectief beweren dat onderdrukking niet bestaat.’

Conclusie

Al met al was dit een zeer geslaagd boek. De opbouw is goed door het verhaal vanaf het begin te vertellen. Het heeft een erg overtuigende kracht wat betreft de verdediging van recht op privacy. De schrijfstijl van Greenwald is erg aangenaam en maakt het boek zeer spannend.

Het boek heeft mij, en ongetwijfeld meerdere mensen, aan het denken doen zetten over privacy en de rol van de overheid hierin. Daarnaast aan de manipulatie van politieke leiders en de onterechte straf die klokkenluiders ontvangen. Ten slotte aan de dapperheid die zij hebben om alles wat ze hebben op te geven voor een transparante wereld.

Niet voor niets zijn standbeelden in Berlijn van klokkenluiders geplaatst (waaronder Edward Snowden) als ode aan het opstaan voor de waarheid. Allen hebben vrijheid verloren om hun verhaal naar voren te brengen onder een goed moraal.

Moge in de toekomst nog meer zo dapper zijn.